Czas na czasownik

 W tym wpisie chciałabym przedstawić Wam kilka pomysłów na wprowadzanie/utrwalenie wiadomości gramatycznych związanych z czasownikiem.

 

Do wprowadzania zagadnień związanych z czasownikiem, a także bezokolicznikiem używam dooble, które jest na zdjęciu powyżej. Znalazłam je gdzieś w internecie (niestety nie pamiętam gdzie). Uczniowie grają, używając form bezosobowych, tym samym oswajaja się z pojęciem bezokolicznika. 

 

Do utrwalenia odmiany przez osoby wykorzystuję papierowe talerzyki oraz czasowniki przyklejone na drewniane klamerki (Allegro). Uczniowie biorą klamerkę w dłoń i muszą przyporządkować i doczepić ją w pole z właściwą osobą. Działa tutaj także mała motoryka. O dziwo odmiana przez osoby sprawiała moim uczniom niemałe kłopoty...

 Podobnie robię zresztą z rodzajami. Posiadam także wersję "talerzową". Czasami służy ona po prostu jako pomoc podczas zajęć. "Proszę Pani, a jak to było, te rodzaje w liczbie mnogiej?" - wykładam wówczas talerze i nic nie muszę już więcej tłumaczyć. 

Do klasyfikacji czasów używam zalaminowanych kartek z wypisanym każdym z nich. Na zwykłych karteczkach przygotowałam różne zdania, zadaniem uczniów jest zwyczajnie położyć swoją karteczkę z czasownikiem przy właściwym czasie na kartce A4.

Jeśli chodzi o tryby, mam kilka sposobów. 

Pierwszym z nich są "lizaki" - każdy uczeń otrzymuje patyczek logopedyczny z przyklejonym na nim trybem - pomysłów na ćwiczenia może być wiele:

Mówię na głos czasownik - każdy uczeń podnosi jeden (właściwy jego zdaniem) patyczek.

Można włączyć także wybraną polską piosenkę i poprosić uczniów, by słuchali uważnie i podczas pojawienia się czasownika w odpowiednim trybie podnieśli lizak. Dla ułatwienie można wcześniej rozdać im tekst piosenki. Ja wybrałam np. piosenkę Pawła Domagały "Weź nie pytaj".

Drugim sposobem na naukę trybów jest gra "Czarny Piotruś". Jak grać?
Rozdajemy karty uczniom. Zadanie polega na dobraniu par na zasadzie: czasownik – tryb. Uczniowie po kolei losują od siebie karty. Jedna karta jest bez pary (grafika czarnego kotka) – kto zostanie z tą kartą – zostaje Czarnym Piotrusiem. 

Grę można uzyskać TUTAJ

Sposób na strony czasownika to przede wszystkim gra kaboom. Na patyczkach wypisałam zdania z czasownikami w różnych stronach: zwrotna, czynną, bierną. Na odwrocie jest poprawna odpowiedź. Losujemy patyczki po kolei, należy odpowiedzieć, jaką stronę ma czasownik w danym zdaniu, jeśli odpowiedź jest poprawna, można zachować patyczek. Na kilku patyczkach wypisujemy słowo KABOOM, które oznacza, że osoba, która go wylosowała, musi oddać wszystkie swoje dotychczasowe patyczki z powrotem. 

 

Patyczki wykorzystuję także do zwykłych ćwiczeń, po prostu losujemy zdania i określamy w zeszycie strony. 

Pisownia cząstek typu: -by, -bym, byśmy, byście z czasownikiem - postanowiłam sobie troszkę ułatwić pracę podczas tłumaczenia uczniom tego zagadnienia. Przygotowałam zwykłe napisy: kilkanaście czasowników, formy osobowe czasownika, oraz cząstki. Wszystko wydrukowałam i zalaminowałam. Na odwrocie przykleiłam magnes (taśma magnetyczna - Allegro) i w ten sposób mam "ruchome" wyrazy i cząstki, które mogę w dowolny i łatwy sposób przemieszczać po tablicy. Najpierw tłumaczę zagadnienie, a później chętni uczniowie tworzą wymyślone zwroty i przyczepiają je na tablicy, co służy nam jako przykłady, uzupełniające notatkę. 

Kiedy zagadnienia teoretyczne są już za nami. Możemy przejść do ćwiczeń podsumowujących. Jednym z nich są czasownikowe kostki. Na atrakcyjnym dla oka, błyszczącym papierze przykleiłam kolorowe bezokoliczniki. Dostałam kiedyś drewniane kostki, do których przykleiłam takie pojęcia jak: osoby, liczby, czasy, rodzaje, tryby. Zadaniem ucznia jest rzut kostką, wybór bezokolicznika i przekształcenie go w taki sposób, jak wskazują kostki. 

Mam nadzieję, że któryś z moich sposobów na oswojenie tej trudnej części mowy, jaką jest czasownik, przypadnie Wam do gustu i zainspiruje do działań na lekcjach.